updates
by date

εξελίξεις: κινηματογραφικές αίθουσες multiplex στην Ελλάδα
και η τελευταία εξέλιξη τους στην Αμερική

Τα τελευταία χρόνια έκαναν την εμφάνιση τους στην Ελλάδα καινούργια συγκροτήματα κινηματογραφικών αιθουσών, τα λεγόμενα multiplex. Η ιδέα αυτή στην προβολή ταινιών πρωτοεμφανίσθηκε στις ΗΠΑ το 1963 και ήταν επαναστατική για την εποχή της. Σήμερα βλέπει κανείς τα multiplex παντού με 5 κατά μέσο όρο κινηματογραφικές αίθουσες ανά συγκρότημα. Τα τελευταία 2-3 χρόνια όμως έχει αρχίσει μιά καινούργια επανάσταση στον τομέα αυτό με τα λεγόμενα megaplex ή ultraplex, τεράστια συγκροτήματα με 30 κινηματογραφικές αίθουσες!

Τα συγκροτήματα αυτά έχουν μεγάλη ποικιλία ταινιών, άνετες αίθουσες, τέλεια εξυπηρέτηση - σε πολλές περιπτώσεις το προσωπικό του συγκροτήματος παραλαμβάνει το αυτοκίνητο των θεατών για παρκάρισμα στην είσοδο - και την πλέον εξελιγμένη τεχνολογία προβολής και ήχου. Τα megaplex προσελκύουν θεατές από σημαντικές αποστάσεις, οι οποίοι μάλιστα ούτε κάν ψάχνουν να δούν ποιές ταινίες ακριβώς παίζονται στο συγκρότημα. Απλώς μπαίνουν στο αυτοκίνητο τους και πάνε όντας σίγουροι ότι λόγω της μεγάλης ποικιλίας θα βρούν κάτι του γούστου τους. Ακόμα και μεγάλες παρέες συναντούνται και αποφασίζουν να δούν διαφορετικές ταινίες, από την τελευταία μεγάλη επιτυχία του Χόλυγουντ στις κεντρικές μεγάλες αίθουσες μέχρι την πιό κουλτουριάρικη πρωτοποριακή ταινία στις πιό μικρές αίθουσες. Και βέβαια γύρω από τα συγκροτήματα αυτά έχουν κάνει την εμφάνιση τους και διάφορες άλλες επιχειρήσεις, κυρίως εστιατόρια. Το αποτέλεσμα είναι ότι πολλοί θεατές μπορούν να περάσουν σημαντικό μέρος της μέρας τους στην περιοχή βλέποντας πάνω από μιά ταινίες.

Πολλοί είχαν εκφράσει αμφιβολίες κατά πόσον τέτοιου μεγέθους συγκροτήματα μπορούν να προσελκύσουν αρκετούς θεατές για να είναι κερδοφόρα. Μάλιστα μερικοί υποστήριζαν ότι συγκροτήματα με πάνω από 16 αίθουσες είναι οικονομικά ασύμφορα. Η πραγματικότητα όμως είναι διαφορετική. Σύμφωνα με την Wall Street Journal, τα megaplex παρουσιάζουν 38% υψηλότερη προσέλευση θεατών από τα συνηθισμένα συγκροτήματα και έχουν 10% υψηλότερες εισπράξεις ανά θεατή χωρίς να έχουν υψηλότερες τιμές εισητηρίων. Παρουσιάζουν 12,5% υψηλότερα περιθώρια κέρδους και ήδη θεωρούνται το μέλλον του κλάδου των κινηματογράφων. Ίσως βρισκόμαστε μπροστά σε ένα καινούργιο παράδειγμα αλά Nordstrom, όπου η “κοινή λογική” της οικονομικής/λογιστικής προσέγγισης δεν μπορεί να πιάσει όλη την αξία που τα συγκροτήματα αυτά δημιουργούν για τον πελάτη.

Είδαμε παραπάνω ότι τα megaplex έκαναν την εμφάνιση τους πριν 3-4 χρόνια στις ΗΠΑ, και άρχιζαν να αντικαθιστούν τα ξεπερασμένα πλέον multiplex. Τους τελευταίους μήνες όμως είναι πια φανερό ότι έχουν πέσει θύματα της μεγάλης επιτυχίας τους. Είναι πλέον εξαιρετικά δημοφιλή στους κινηματογραφόφιλους για τις ανέσεις τους, τη μεγάλη ποικιλία ταινιών που προσφέρουν, καθώς και την ευκαιρία για ψυχαγωγία που δεν περιορίζεται μόνο στην παρακολούθηση ταινιών. Το καλοκαίρι του '99 είχαν ρεκόρ εισιτηρίων - το καλοκαίρι είναι στις ΗΠΑ παραδοσιακά η σαιζόν με τις πρεμιέρες των καλύτερων ταινιών κάθε χρόνο. Παρ' όλα αυτά, όμως, τα κέρδη τους και οι τιμές των μετοχών τους συνεχίζουν να πέφτουν. Τι συνέβη;

Πρώτον, η μεγάλη επιτυχία οδήγησε τις τέσσερις μεγάλες επιχειρήσεις του κλάδου σε μαζική αύξηση της δυναμικότητας, έτσι ώστε παρά τη μεγάλη ζήτηση εισιτηρίων να μην μπορούν να γεμίζουν επικερδώς τις αίθουσες τους. Δεύτερον, οι θεατές στράφηκαν μόνιμα και γρήγορα στα megaplex εγκαταλείποντας τα παλιά πλέον multiplex. Οι επιχειρήσεις του κλάδου βρέθηκαν ξαφνικά με χιλιάδες άχρηστες στην ουσία αίθουσες. Προσπαθούν απεγνωσμένα να μετατρέψουν τα παλιά συγκροτήματα σε megaplex, αλλά πολύ λίγα είναι κατάλληλα για τέτοια μετατροπή. Τα υπόλοιπα προσπαθούν να τα αποσύρουν σταδιακά από την ενεργό δράση. Όλα αυτά όμως δεν γίνονται στους ρυθμούς που να επιτρέπουν κάποια ισορροπία δυναμικότητας και ζήτησης που να καταλήγει σε κερδοφορία. Επιπλέον η κατασκευή των καινούργιων συγκροτημάτων κοστίζει περισσότερο από αυτή των παλιών.

Δύο ζητήματα είναι ενδιαφέροντα στις εξελίξεις αυτές. Το ένα είναι ο λεγόμενος κανιβαλισμός, όταν δηλαδή ένα καινούργιο προϊόν μιας επιχείρησης δεν είναι κατάλληλα τοποθετημένο στην αγορά ή δεν είναι πολύ διαφοροποιημένο και αρχίζει να κόβει πωλήσεις από κάποιο παρόμοιο προϊόν της ίδιας επιχείρησης αντί προϊόντων των ανταγωνιστών. Είναι ένα από τα βασικά προβλήματα στην ανάπτυξη και εισαγωγή νέων προϊόντων και απαιτεί την κατάλληλη ανάλυση εσωτερικά στην επιχείρηση. Βέβαια στην προκειμένη περίπτωση ο κανιβαλισμός αυτός ήταν αναπόφευκτος, αλλά συχνά επιχειρήσεις κάνουν το λάθος αυτό. Για παράδειγμα, τη δεκαετία του '80 η ΙΒΜ λανσάρισε το PCjr, ένα προσωπικό υπολογιστή για να αντιμετωπίσει ειδικά το δημοφιλέστατο τότε Apple II. Το προϊόν αυτό απλώς κατέληξε να κόβει πωλήσεις από το κυρίως PC της ΙΒΜ.