.

update 04.99

bluewave

updates
by subject
strategy
marketing
operations
finance
commentary
book reviews

home

e-mail

alexander
consulting

Ο στρατηγικός προγραμματισμός τη δεκεατία του '60 και του '70 ήταν ένας από τους πλέον σπουδαίους τομείς πολλών αμερικανικών επιχειρήσεων με ολόκληρα τμήματα αφιερωμένα στην παραγωγή χοντρών τόμων γεμάτων με κάθε λεπτομέρεια για την μελλοντική πορεία μιάς επιχείρησης. (σημ: για λόγους σαφήνειας χρησιμοποιούμε τον όρο “στρατηγική” με την έννοια του μάνατζμεντ της συμπεριφοράς μιάς επιχείρησης, το πώς δηλαδή διαλέγει και επιδιώκει τους στόχους της. Με τον όρο «στρατηγικός προγραμματισμός» εννοούμε τη διαδικασία κάποιου συγκεκριμένου, επίσημου, γραπτού πλάνου, βασισμένου στην ανάλυση του ανταγωνιστικού περιβάλλοντος της επιχείρησης με λεπτομερή στοιχεία και προβλέψεις για την πορεία της. Πολλές φορές, όπως πχ σε πολύ μεγάλες επιχειρήσεις, οι όροι αυτοί συμπίπτουν)

Την εποχή εκείνη εμφανίστηκαν διάφοροι σύμβουλοι και "γκουρού" του μάνατζμεντ με διάφορα μοντέλα και σχετικές θεωρίες στρατηγικής. Τη δεκαετία του 80 όμως οι αμερικανικές επιχειρήσεις βρέθηκαν κάτω από επίθεση κυρίως ιαπωνικών επιχειρήσεων και άρχισαν να δίνουν έμφαση στη λειτουργική βελτίωση τους με αποτέλεσμα τον περιορισμό της πολυτέλειας της στρατηγικής του τύπου αυτού. Έτσι δόθηκε μεγάλη σημασία στις καθημερινές λειτουργικές ανάγκες μιάς επιχείρησης και εμφανίσθηκε η ανάγκη για λειτουργική βελτίωση σε διάφορες εκφάνσεις: ολική ποιότητα, αναδόμηση, ανασχεδιασμός, μείωση προσωπικού και μεγέθους. Ύστερα όμως από μιά δεκαετία συρρίκνωσης αφιερωμένης στην αύξηση της παραγωγικότητας και της αποδοτικότητας, ο στρατηγικός σχεδιασμός κάνει την επανεμφάνιση του στην κατάκτηση νέων αγορών, στην ανάπτυξη νέων προϊόντων, και γενικά την ανάπτυξη και την επέκταση των αμερικανικών επιχειρήσεων. Πολλές μάλιστα επιχειρήσεις επαναδιοργάνωσαν τα τμήματα στρατηγικού προγραμματισμού τους (βλ. Strategic Planning: It’s Back", BusinessWeek, 26.8.1996)

Το ενδιαφέρον για την ελληνική επιχείρηση είναι ότι η επιστροφή αυτή δεν σημαίνει ότι ο στρατηγικός προγραμματισμός είναι ο ίδιος. Στο παρελθόν η διαδικασία αυτή ήταν συνήθως το προνόμιο μερικών ανώτερων στελεχών μιάς επιχείρησης, απομονωμένων από την υπόλοιπη επιχείρηση και συχνά εκτός πραγματικότητας, όπως η εμπειρία μερικών μεγάλων αμερικανικών επιχειρήσεων έδειξε. Το κλασσικό παράδειγμα είναι η ΙΒΜ και η αδυναμία της να αντιληφθεί τη βασική αλλαγή στον τομέα των υπολογιστών από τους κεντρικούς υπολογιστές στα PC. Σήμερα η διαδικασία του στρατηγικού προγραμματισμού είναι πιό εκδημοκρατισμένη και περιλαμβάνει όλους τους μάνατζερ μιάς επιχείρησης, που συνεργάζονται σε διατμηματικές ομάδες. Πολλές φορές μάλιστα συμπεριλαμβάνουν και ομάδες εκτός επιχείρησης, όπως προμηθευτές και πελάτες. Η διαδικασία αυτή τείνει επίσης να γίνει μέρος των καθημερινών καθηκόντων ενός μάνατζερ παρά κάποια ετήσια ή πενταετής δραστηριότητα. Οι αλλαγές αυτές αντανακλούν τις αλλαγές της παγκοσμιοποίησης της οικονομίας τα τελευταία χρόνια και τη ρευστότητα και αβεβαιότητα των αγορών που επιβάλλουν την αδιάκοπη επαγρύπνηση μιάς επιχείρησης.

Η καινούργια έμφαση στη στρατηγική αφορά την ελληνική επιχείρηση και από μιά άλλη άποψη όμως. Δεν υπάρχει καμμία αμφιβολία ότι η παγκοσμιοποίηση της οικονομίας δεν έχει αφήσει ανεπηρέαστη την ελληνική οικονομία και έτσι επιβάλλει τον εκσυγχρονισμό και τη λειτουργική βελτίωση πολλών ελληνικών επιχειρήσεων σε διαφόρους τομείς. Έτσι, βλέπουμε κάποια αντιστοιχία με τις παραπάνω εξελίξεις στις ΗΠΑ και στην ελληνική επιχειρηματική πραγματικότητα. Πολλές ελληνικές επιχειρήσεις δραστηριοποιούνται προς την κατεύθυνση της λειτουργικής βελτίωσης με τον εκσυγχρονισμό διαφόρων τομέων, όπως πχ. ποιότητα, ανθρώπινοι πόροι, χρηματοδότηση, συστήματα πληροφορικής κλπ. Αλλά ας μην ξεχνάμε ότι λειτουργική βελτίωση δεν σημαίνει αναγκαστικά και στρατηγική, κάτι που δεν είναι πολλές φορές σαφές στις ενέργειες μιάς επιχείρησης. Η διάκριση αυτή είναι εξαιρετικά λεπτή και σπουδαία μιά και οι δύο αυτές δραστηριότητες είναι θεμελιώδεις στη δουλειά του σύγχρονου μάνατζερ. Αν η στρατηγική έχει ξανααποκτήσει μεγάλη σημασία είναι γιατί η παγκοσμιοποίηση προσφέρει νέες ευκαιρίες με νέες αγορές και νέους πελάτες για ανάπτυξη και επέκταση, αλλά και νέες απειλές με νέους ανταγωνιστές, όλα βασικά αντικείμενα του στρατηγικού μάνατζμεντ.