.

update 04.99

bluewave

updates
by subject
strategy
marketing
operations
finance
commentary
book reviews

home

e-mail

alexander
consulting

αλλαγή σημαίνει: ο ρόλος της παραγωγής στη σύγχρονη επιχείρηση

Τις τελευταίες δεκαετίες πολλές αμερικανικές επιχειρήσεις θεωρούσαν το τμήμα παραγωγής τους σαν το αναγκαίο κακό, τον τελευταίο τροχό της αμάξης, κάτι που απλώς μετέτρεπε πρώτες ύλες σε προϊόντα. Η ηγεσίες τους έβλεπαν την παραγωγή σαν το τμήμα που πρέπει να παράγει ένα προϊόν μέσα σε συγκεκριμένα πλαίσια κόστους και χρόνου ακολουθώντας τις εντολές των τμημάτων μάρκετινγκ και έρευνας & εξέλιξης. Τη δεκαετία του ‘70 και ‘80 πολλές ιαπωνικές επιχειρήσεις με σημαντική παρουσία στην αμερικανική αγορά ήταν πολύ μπροστά σε ποιότητα, παραγωγικότητα, ανάπτυξη καινούργιων προϊόντων και ανάπτυξη καινούργιων παραγωγικών διαδικασιών. Η υψηλή αυτή ανταγωνιστικότητα δεν ήταν απλώς το αποτέλεσμα πιο αποδοτικών παραγωγικών συστημάτων. Ήταν κάτι βαθύτερο που έκανε πολλές αμερικανικές επιχειρήσεις να αλλάξουν τη νοοτροπία τους σχετικά με την παραγωγή τους.

Παραδοσιακά οι αποφάσεις που αφορούσαν την παραγωγή ήταν ad hoc φύσης και παίρνονταν με αφορμή κάποια άμεση ανάγκη πχ κάποια αύξηση του κόστους των πρώτων υλών, έλλειψη εργατών κλπ και συνήθως αντιμετωπίζονταν με βάση στενά οικονομικά κριτήρια. Η σύγχρονη προσέγγιση στην παραγωγή όμως διαφέρει ριζικά και είναι στρατηγικής φύσης. Οι αποφάσεις παίρνονται πλέον με βάση τη συμβολή της παραγωγής στα μακροπρόθεσμα ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα της επιχείρησης. Ο νέος ευρύτερος ρόλος της παραγωγής είναι η υποστήριξη της γενικής στρατηγικής μιας επιχείρησης, όχι απλώς το να παράγει κάποιο όγκο προϊόντων. Η παραγωγή είναι πλέον ένα οργανικό τμήμα ενός συνόλου, είναι στενά συνδεδεμένη με το μάρκετινγκ, την έρευνα & εξέλιξη και τα άλλα τμήματα μιας επιχείρησης και όχι απλώς ο εκτελεστής των αποφάσεων τους. Οι παραγωγικές μονάδες είναι αναπόσπαστο μέρος ενός παραγωγικού δικτύου παρά ξεχωριστές απομονωμένες μονάδες.

Η στρατηγική προσέγγιση στην παραγωγή επιβάλλει πρωταρχικά στενούς δεσμούς και συντονισμό των παραγωγικών μονάδων μεταξύ τους, με τα άλλα τμήματα της επιχείρησης, με πελάτες και προμηθευτές. Τι σημαίνει αυτό; Οι μάνατζερ παραγωγής δεν είναι πλέον απλώς υπεύθυνοι για την αποδοτική μετατροπή των πρώτων υλών σε προϊόντα. Χρειάζεται να είναι σε επαφή με τους γενικούς μάνατζερ μιας επιχείρησης, με τους μάνατζερ του μάρκετινγκ, με πελάτες κλπ. Πολλές από αυτές τις σχέσεις είναι παραδοσιακά γεμάτες ένταση και ανταγωνισμό και χρειάζονται τους κατάλληλους χειρισμούς. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της σχέσης μεταξύ παραγωγής και μάρκετινγκ, που εξ ορισμού η φύση τους και η αποστολή τους τις ωθεί σε αντίθετες κατευθύνσεις - η παραγωγή θέλει ένα μόνο συγκεκριμένο προϊόν που να μπορεί να το παράγει αδιάλειπτα, το μάρκετινγκ θέλει μεγάλη ποικιλία προϊόντων που αλλάζει συχνά.

Η στρατηγική προσέγγιση στην παραγωγή επιβάλλει επίσης τη θεώρηση των παραγωγικών μονάδων ως αναπόσπαστων μερών ενός συστήματος παραγωγής. Σε ένα τέτοιο σύστημα οι μονάδες μπορεί να έχουν συμπληρωματικό ρόλο, δεν είναι πλέον αναγκαίο να παράγουν το ίδιο προϊόν για τις ίδιες αγορές με τις ίδιες παραγωγικές διαδικασίες. Μπορεί να αποκτήσουν κάποια εξειδίκευση και να αναπτύξουν τους δικούς τους τρόπους παραγωγικής δράσης για συγκεκριμένες αγορές. Με άλλα λόγια η στρατηγική προσέγγιση της παραγωγής κάνει τη λήψη των σχετικών αποφάσεων πιο πολύπλοκη, ιδιαίτερα αν η επιχείρηση έχει παγκόσμια δραστηριότητα.

Τέλος, πολλοί μάνατζερ θεωρούν ότι το θεμέλιο της υπεροχής στην παραγωγή είναι η τελευταία λέξη σε εγκαταστάσεις και εξοπλισμό. Πλην όμως τα στοιχεία αυτά από μόνα τους δεν είναι ποτέ αρκετά. Χρειάζεται κανείς ικανούς μάνατζερ και καλά εκπαιδευμένο και ενθουσιασμένο εργατικό προσωπικό καθώς και την απαραίτητη οργάνωση, τις απαραίτητες διαδικασίες, τις κατάλληλες συνθήκες. Το ανθρώπινο δυναμικό, συχνά παραμελημένο, είναι το θεμέλιο της επιτυχημένης παρουσίας πολλών επιχειρήσεων στις παγκόσμιες αγορές. Οι επιλογές έμψυχων και άψυχων στοιχείων συνιστούν τη στρατηγική παραγωγής μιας επιχείρησης. Η στρατηγική αυτή πρέπει να είναι συμβατή εσωτερικά με τις επιδιώξεις των υπολοίπων τμημάτων μιας επιχείρησης και εξωτερικά με το ανταγωνιστικό της περιβάλλον και πρέπει να συμβάλλει στη διαμόρφωση παραγωγικής ικανότητας που να επιτρέπει την επιτυχημένη μακροπρόθεσμα επιδίωξη των στόχων της επιχείρησης.

Πως μπορεί λοιπόν να ορίσει κανείς την αποστολή, την έννοια, τους στόχους της παραγωγής σε μια σύγχρονη επιχείρηση; Γενικά στις ΗΠΑ οι μάνατζερ έχουν τέσσερις ανταγωνιστικές προτεραιότητες: κόστος, ποιότητα, διανομή προϊόντων, ευελιξία. Για να έχουν όμως νόημα και να δίνουν κάποια κατεύθυνση οι προτεραιότητες αυτές πρέπει να ειδωθούν κάτω από το φως της γενικής στρατηγικής μιας επιχείρησης, κάτι που είναι συχνά πολύ δύσκολο, μια και οι συνθήκες του ανταγωνιστικού περιβάλλοντος αλλάζουν συνεχώς. Πέρα από αυτή τη δυσκολία ένα άλλο πρόβλημα είναι ότι οι τέσσερις αυτές προτεραιότητες μπορεί να έχουν διάφορες σημασίες. Ποιότητα πχ μπορεί να σημαίνει την εμφάνιση του ή την αξιοπιστία του προϊόντος. Ευελιξία πχ μπορεί να σημαίνει τη δυνατότητα αλλαγής στο ύψος παραγωγής ή στην ποικιλία των παραγόμενων προϊόντων. Κάτω από αυτές τις συνθήκες αυτές πως πρέπει κανείς να αντιμετωπίζει τη λήψη αποφάσεων;

Πρέπει να σημειωθεί ότι κανένα σύστημα παραγωγής δεν μπορεί να είναι τέλειο σε όλα. Σε τελευταία ανάλυση στηρίζεται σε ανθρώπους και σαν άνθρωποι έχουμε τα όρια μας και έτσι πολλές φορές καταλήγουμε στην πιο ικανοποιητική λύση παρά στην ιδανική λύση ενός προβλήματος. Στην παραγωγή αντιμετωπίζει κανείς επιλογές μεταξύ πολλών αντικρουόμενων εναλλακτικών λύσεων με διαφορετικά πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα (trade-offs). Μία παραγωγική μονάδα πχ μπορεί να στηρίζεται σε υπερωρίες ή έκτακτο προσωπικό για να είναι ευέλικτη στην αντιμετώπιση των διακυμάνσεων της ζήτησης, αλλά ταυτόχρονα μπορεί να αντιμετωπίσει προβλήματα ποιότητας εξαιτίας της επιλογής αυτής. Ή αντίστοιχα μπορεί να έχει υπεράριθμο μόνιμο προσωπικό σε περιόδους χαμηλής ζήτησης, δηλ. αυξημένο κόστος, χωρίς όμως προβλήματα ποιότητας. Οι επιλογές του είδους αυτού είναι αναπόφευκτες στην παραγωγή. Πρέπει όμως πάντα να είναι ξεκάθαρες και να χειρίζονται ανοικτά ώστε οι σχετικές αποφάσεις να είναι καλά ζυγισμένες για να μην δημιουργούν εκπλήξεις που υπονομεύουν τη γενική στρατηγική μίας επιχείρησης.

Θα δούμε στις σελίδες αυτές το νέο αυτό ρόλο της παραγωγής σε πολλές επιτυχημένες επιχειρήσεις που είδαν έγκαιρα τα πλεονεκτήματα της αλλαγής αυτής, ιδιαίτερα στις συνεχώς μεταβαλλόμενες συνθήκες της παγκόσμιας οικονομίας. Θα δούμε τις σχέσεις της παραγωγής με την ηγεσία μιας επιχείρησης, με τα άλλα τμήματα της, με προμηθευτές και πελάτες. Θα σταθούμε ιδιαίτερα στη σχέση μεταξύ παραγωγής και μάρκετινγκ γιατί είναι κρίσιμης σημασίας στη σύγχρονη ανταγωνιστική πραγματικότητα. Θα δούμε πως το σωστό μάνατζμεντ, το καλό εταιρικό κλίμα και οι εργαζόμενοι μιας επιχείρησης έγιναν το βασικό ανταγωνιστικό όπλο εξαιρετικά ανταγωνιστικών επιχειρήσεων. Θα μας απασχολήσει το πως επιτυχημένες επιχειρήσεις χρησιμοποιούν την παραγωγή με μεγάλη αποτελεσματικότητα και πως χρησιμοποιούν έξυπνα τους πόρους τους στην επιδίωξη της γενικής στρατηγικής τους, πως επινοήθηκαν, υιοθέτησαν και εφαρμόζουν διάφορα σύγχρονα συστήματα παραγωγής, και γιατί όλα αυτά ενδιαφέρουν την ελληνική επιχείρηση.