.

update 01.04

bluewave

updates
by subject
strategy
marketing
operations
finance
commentary
book reviews

home

e-mail

alexander
consulting

Ο καινοτόμος, το δίλημμα του και η λύση του
κριτική βιβλίου του Ζήνου Βογιατζή

Tο βιβλίο του Clayton Christensen "The Innovator's Dilemma" (Harvard Business School Press, 1997), θεωρείται ένα από τα καλύτερα επιχειρηματικά βιβλία της περασμένης δεκαετίας. H βασική θέση του Christensen είναι ότι μια επιχείρηση μπορεί να είναι εξαιρετικά ανταγωνιστική, να κάνει τα πάντα σωστά, να προσέχει τους πελάτες της, να επενδύει στην καινοτομία και στο μέλλον της - και ταυτόχρονα να χάνει έδαφος. Ο Christensen βασίσθηκε σε μια βάθος έρευνα του κλάδου κατασκευής σκληρών δίσκων για υπολογιστές, που πέρασε γρήγορα από πολλά στάδια αλλεπάλληλων καινοτομιών για να καταλήξει σε παρακμή.

Η βασική παρατήρηση του Christensen ήταν ότι οι καλές, μεγάλες επιχειρήσεις του κλάδου είχαν αφοσιωθεί στην εξυπηρέτηση των πελατών τους και στην ανάπτυξη και παραγωγή συνεχώς βελτιωμένων προϊόντων. Κάτι που θεωρείται η βασική αποστολή μιας επιχείρησης. Ταυτόχρονα όμως άρχισαν να μπαίνουν στον κλάδο μικρότερες επιχειρήσεις με προϊόντα χαμηλότερων τιμών, όχι τόσο "τρανταχτά", με τα οποία προσέλκυσαν πελάτες που τους ενδιέφερε περισσότερο η χαμηλότερη τιμή. Με το ένα πόδι στην πόρτα οι μικρές αυτές επιχειρήσεις σιγά-σιγά εκμεταλλεύτηκαν τις χαμηλές τιμές για να κλέψουν μερίδια από τις μεγαλύτερες και να ανέβουν στην ιεραρχία του κλάδου. Η ιστορία αυτή έχει επαναληφθεί συχνά με ιαπωνικές επιχειρήσεις στην αμερικανική αγορά όπως η Sony, η Honda και η Toyota, όπως έχουμε δει πολλές φορές στις σελίδες αυτές.

Ο Christensen έδωσε στις καινοτομίες των μεγάλων επιχειρήσεων το χαρακτηρισμό "καινοτομίες συντήρησης" (sustaining innovations) και στις καινοτομίες των μικρών επιχειρήσεων "καινοτομίες αναστάτωσης" (disruptive innovations). Ένα από τα συμπεράσματα του Christensen είναι ότι οι καλά εδραιωμένες επιχειρήσεις ενός κλάδου δεν έχουν καμία επιλογή στην παραπάνω εξέλιξη. Έτσι κι αλλιώς πρέπει να προσέξουν τους καλούς πελάτες τους και τα καλά προϊόντα τους, κάτι που τις αφήνει χωρίς αμυντικούς μηχανισμούς και ευάλωτες από μικρότερους ανταγωνιστές που επιδιώκουν καινοτομίες αναστάτωσης.

Στο καινούργιο βιβλίο του "The Innovator's Solution" (Harvard Business School Press, 2003) ο Christensen και ο Michael E. Raynor προτείνουν κάποιες λύσεις στο δίλημμα αυτό, που βασίζονται στη βασική τους πρόταση ότι οι καθιερωμένες επιχειρήσεις ενός κλάδου πρέπει να κάνουν τις δικές τους καινοτομίες αναστάτωσης πέρα από τις καινοτομίες συντήρησης. Το μεγάλο πρόβλημα είναι ότι οι οργανωτικές και λειτουργικές δομές καθιερωμένων επιχειρήσεων όχι απλώς δεν επιτρέπουν την επιδίωξη αυτή, αλλά την απαγορεύουν. Οι συγγραφείς προτείνουν στη ηγεσίες των καθιερωμένων επιχειρήσεων να προστατεύσουν ως κόρη οφθαλμού καινοτομικές προσπάθειες που η απολιθωμένη γραφειοκρατία της μπορεί να μην ανεχθεί. Προτείνουν επίσης την επιδίωξη ανάπτυξης προϊόντων που να είναι σχετικά φθηνά και μεγάλη απήχηση σε μεγάλες αγορές που άλλοι ανταγωνιστές αποφεύγουν.

Τα δύο αυτά βιβλία ενδιαφέρουν οποιονδήποτε επιχειρηματία και μάνατζερ, ιδιαίτερα όσους ασχολούνται με το μάνατζμεντ και τη στρατηγική καινοτομιών. Ενδιαφέρει επίσης την ελληνική επιχείρηση που φιλοδοξεί να δραστηριοποιηθεί στην παγκόσμια οικονομία, γιατί καταγράφει τις αδυναμίες και ευαίσθητα σημεία των καθιερωμένων επιχειρήσεων στις παγκόσμιες αγορές.