updates
by date

Στις 23.5.2005 η διαδικτυακή έκδοση του Βήματος είχε ένα άρθρο του Χρ. Κορφιάτη με τίτλο "Μερίσματα ρεκόρ δίνουν οι βιομηχανίες". Σύμφωνα με το άρθρο οι βιομηχανίες υιοθετούν πολύ γενναιόδωρη πολιτική μερισμάτων για το 2005 και θα δώσουν στους μετόχους τους μερίσματα αυξημένα κατά 30% σε σχέση με το 2004. Με αφορμή τις εξελίξεις αυτές ας δούμε συνοπτικά το θέμα της πολιτικής μερισμάτων, μιας πολύ σημαντικής πλευράς του χρηματοοικονομικού μάνατζμεντ μιας επιχείρησης.

Σε θεωρητικό επίπεδο έχουν εκφραστεί διάφορες γνώμες για την πολιτική μερισμάτων. Από τη μία πλευρά είναι όσοι πιστεύουν ότι η μερισματική πολιτική δεν έχει καμία σημασία ενώ από την άλλη όσοι πιστεύουν ότι υπάρχει κάποια βέλτιστη πολιτική που μεγιστοποιεί την αξία της επιχείρησης. Στο πρώτο στρατόπεδο ανήκουν οι γνωστοί νομπελίστες Μiller και Μodigliani που έχουμε δει στις σελίδες αυτές με αφορμή τη διάρθρωση κεφαλαίων και που πρεσβεύουν ότι η πολιτική μερισμάτων δεν έχει καμία απολύτως επίδραση στην αξία της επιχείρησης. Με άλλα λόγια η οποιαδήποτε πολιτική είναι βέλτιστη. Οι παραδοχές που χρησιμοποίησαν στην ανάπτυξη της θεωρίας τους όμως δεν είναι ρεαλιστικές και έτσι η προσέγγιση τους, αν και πολύ χρήσιμη, παραμένει θεωρητική.

Στο δεύτερο στρατόπεδο ανήκουν δύο άλλες θεωρίες. Η μία είναι η λεγόμενη "κάλλιο πέντε και στο χέρι" ("a bird in the hand") σύμφωνα με την οποία οι επενδυτές προτιμούν να εισπράττουν μερίσματα σήμερα παρά κέρδη από επενδύσεις της επιχείρησης μελλοντικά. Με άλλα λόγια τα σημερινά μερίσματα έχουν μικρότερο ρίσκο από τα μελλοντικά κέρδη. Μια άλλη θεωρία βασίζεται στην έννοια της αντιπροσώπευσης (agency) που είναι κεντρική στο χρηματοοικονομικό μάνατζμεντ. Σε πολλές περιπτώσεις οι μάνατζερ μιας επιχείρησης αντί να επιδιώκουν το συμφέρον των μετόχων πολύ συχνά επιδιώκουν τα δικά τους συμφέροντα. Το αποτέλεσμα είναι κάποια ασυμμετρία πληροφοριών μεταξύ μάνατζερ και μετόχων, με άλλα λόγια οι εντός της επιχείρησης ξέρουν πολύ περισσότερα απ' ότι οι εκτός. Η διανομή μερισμάτων είναι ένα σινιάλο ότι η επιχείρηση πάει καλά και έτσι οι επενδυτές την προτιμούν γιατί παρέχει κάποιες πληροφορίες για την οικονομική υγεία της επιχείρησης.

Στην πράξη υπάρχουν πολλές ενδείξεις ότι οι επενδυτές προτιμούν όντως τη διανομή μερισμάτων. Στο χρηματοοικονομικό μάνατζμεντ άλλωστε η αξία της μετοχής μιας επιχείρησης δεν είναι παρά η παρούσα αξία των μελλοντικών διανομών μερισμάτων. Πολλοί επενδυτές βέβαια διαφωνούν και θεωρούν ότι τα κέρδη μιας επιχείρησης πρέπει να επανεπενδύονται από την ίδια την επιχείρηση παρά να διανέμονται. Κάτι τέτοιο είναι πολύ συνηθισμένο σε νέες επιχειρήσεις σε νέους αναδυόμενους κλάδους με μεγάλες προοπτικές ανάπτυξης. Οι επιχειρήσεις σε ώριμους κλάδους αντίθετα προτιμούν τη διανομή μερισμάτων. Μια χαρακτηριστική περίπτωση της διαφοράς αυτής είναι η γνωστή Microsoft που μόλις πρόσφατα ανακοίνωσε τη διανομή μερισμάτων για πρώτη φορά στην σχεδόν 30χρονη ιστορία της και που δεν ήταν τίποτα άλλο παρά η επίσημη αναγνώριση του ότι μπαίνει στην ώριμη φάση της και δεν έχει μπροστά της επενδυτικές ευκαιρίες του παρελθόντος.

Στην πράξη οι περισσότερες επιχειρήσεις ακολουθούν την αρχή των υπολειμματικών μερισμάτων. Σύμφωνα με την αρχή αυτή η επιχείρηση διαθέτει τα κέρδη πρώτα στην ικανοποίηση των επενδυτικών ευκαιριών και διανέμει οποιοδήποτε υπόλειμμα ως μέρισμα. Η αρχή αυτή ακολουθείται από επιχειρήσεις σε διάφορους βαθμούς. Η διανομή μερισμάτων επηρεάζει τη διάρθρωση κεφαλαίων, την τιμή της μετοχής, και το κόστος κεφαλαίων της επιχείρησης. Το ύψος της διανομής δεν είναι θέμα μαθηματικού προσδιορισμού αλλά κρίσης ώστε να ικανοποιούνται όλες οι οικονομικές επιδιώξεις της επιχείρησης. Οι επιχειρήσεις με τακτικές διανομές μερισμάτων ακολουθούν δύο βασικές πολιτικές: ή τα μερίσματα είναι ένα συγκεκριμένο ποσοστό των κερδών ή τα μερίσματα είναι ενός ο συγκεκριμένου ύψους που βέβαια μπορεί να αυξάνεται τακτικά.