updates
by date

λειτουργική βελτίωση: είναι στρατηγική;

Το πρόβλημα είναι ότι η λειτουργική βελτίωση έχει μεν τη θέση της στη σύγχρονη επιχείρηση αλλά δεν είναι το πάν. Και έχει εντελώς διαφορετικά αποτελέσματα από τη στρατηγική. Από άποψη στρατηγικής, μια επιχείρηση για να πετύχει χρειάζεται να παρέχει μεγαλύτερη αξία στους πελάτες της σε σχέση με τους ανταγωνιστές της ή την ίδια περίπου αξία με χαμηλότερο κόστος ή, ιδανικά, και τα δύο. Και βέβαια τα κέρδη της προέρχονται είτε από τις υψηλότερες τιμές που απαιτεί ή από το χαμηλότερο κόστος της. Κάθε επιχείρηση είναι μία αλυσίδα δραστηριοτήτων πρόσθεσης αξίας, μία αλυσίδα δημιουργίας, παραγωγής και διανομής προϊόντων ή υπηρεσιών: αγορά και διαχείριση πρώτων υλών, παραγωγή και διαχείριση αποθεμάτων, μάρκετινγκ και πωλήσεις, διανομή και εξυπηρέτηση του πελάτη μετά την πώληση, έρευνα & εξέλιξη, ανάπτυξη και σχεδιασμός προϊόντων, ανθρώπινοι πόροι, χρηματοδότηση κλπ. Η εκτέλεση όλων αυτών των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων είναι η πηγή των ανταγωνιστικών πλεονεκτημάτων μιας επιχείρησης. Το πόσο αποδοτικότερα από τους ανταγωνιστές της μια επιχείρηση κάνει τις δραστηριότητες αυτές της δίνει κάποιο πλεονέκτημα κόστους. Το ποιες δραστηριότητες διαλέγει και πως τις κάνει της δίνει κάποιο πλεονέκτημα διαφοροποίησης.

Τι σημαίνει λοιπόν λειτουργική βελτίωση με βάση όλα αυτά; Σημαίνει εκτέλεση παρόμοιων επιχειρηματικών δραστηριοτήτων καλύτερα από τους ανταγωνιστές. Μία επιχείρηση πχ μπορεί να παράγει λιγότερα ελαττωματικά προϊόντα ή μπορεί να αναπτύσσει καινούργια προϊόντα ταχύτερα από τους ανταγωνιστές της ή μπορεί να κινητοποιεί τους εργαζομένους της καλύτερα ή μπορεί να χρησιμοποιεί τις πρώτες ύλες της αποδοτικότερα. Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι όλα αυτά συμβάλλουν σε καλύτερη κερδοφορία. Δεν υπάρχει επίσης καμία αμφιβολία ότι η συνεχής λειτουργική βελτίωση είναι απαραίτητη για την κερδοφορία. Το ερώτημα είναι όμως, αρκεί και για συνεχή κερδοφορία; Η απάντηση είναι όχι. Πολύ λίγες επιχειρήσεις μπορούν να εκμεταλλευθούν για πολύ τη λειτουργική ανωτερότητα τους, για δύο κυρίως λόγους.

Πρώτα απ’ όλα, όλοι μπορούν να μιμηθούν τρόπους μάνατζμεντ, νέες τεχνολογίες, νέους τρόπους ικανοποίησης του πελάτη κλπ. Σήμερα υπάρχει μια υπερπαραγωγή πληροφοριών στον τομέα της λειτουργικής βελτίωσης και οι πληροφορίες αυτές είναι άμεσα διαθέσιμες σε όλους τους ανταγωνιστές. Όταν εφαρμόζονται από όλους, η βελτίωση από την εφαρμογή αυτή μπορεί να συμβάλλει στη γενική βελτίωση ενός κλάδου, αλλά δεν συμβάλλει στη σχετική ανωτερότητα καμιάς από τις επιχειρήσεις του κλάδου αυτού. Ακόμα χειρότερα, η βελτίωση αυτή του κλάδου μπορεί να ωφελήσει τους πελάτες και του προμηθευτές του κλάδου εις βάρος της κερδοφορίας όλων των επιχειρήσεων του κλάδου.

Ο δεύτερος λόγος είναι ότι όσο πιο πολύ οι ανταγωνιστές μιμούνται ο ένας τον άλλο (πχ μέσω benchmarking), τόσο πιο πολύ αρχίζουν να συγκλίνουν και να μοιάζουν ανταγωνιστικά και τόσο πιο σοβαρά εμπλέκονται σε κάποιο αμοιβαία καταστροφικό παιχνίδι συμπίεσης των κερδών τύπου “ο θάνατος σου η ζωή μου”. Η μόνη διέξοδος στην περίπτωση αυτή είναι ο περιορισμός του ανταγωνισμού κατά κάποιο τρόπο. Το κύμα συγχωνεύσεων που άρχισε τα τελευταία χρόνια στην αμερικανική οικονομία και εξαπλώθηκε παντού, μπορεί εξηγηθεί μέσα από το πρίσμα. Επιχειρήσεις χωρίς στρατηγικό οραματισμό κάτω από την πίεση για καλύτερα αποτελέσματα στην παγκόσμια οικονομία δεν έχουν άλλη καλύτερη ιδέα από το να εξαγοράζουν τους ανταγωνιστές τους. Με άλλα λόγια, απορία στρατηγικού ψάλτη, βηξ. Και όσο βέβαια δεν έχουν κάποια στρατηγικό όραμα δεν πρόκειται να αποκτήσουν κάποιο πλεονέκτημα μακροπρόθεσμα.

Τι χρειάζεται λοιπόν στην περίπτωση αυτή; Χρειάζεται όχι μόνο λειτουργική βελτίωση αλλά και στρατηγική. Και αν λειτουργική βελτίωση σημαίνει εκτέλεση παρόμοιων επιχειρηματικών δραστηριοτήτων καλύτερα από τους ανταγωνιστές, στρατηγική σημαίνει να είσαι διαφορετικός. Σημαίνει να εκτελείς διαφορετικές δραστηριότητες από τους ανταγωνιστές σου ή παρόμοιες δραστηριότητες διαφορετικά. Σημαίνει να διαλέγεις σκόπιμα ένα σύνολο επιχειρηματικών δραστηριοτήτων που να προσφέρει κάποια μοναδική αξία στον πελάτη. Και βέβαια αυτό σημαίνει επιλογή, αποφασιστικότητα, κίνδυνο, φαντασία, ευρηματικότητα, επιχειρηματικό πνεύμα. Τόσο η λειτουργική βελτίωση όσο και η στρατηγική είναι βασικά καθήκοντα ενός μάνατζερ και πολλές φορές ο διαχωρισμός τους δεν είναι εύκολος. Το τι επιλογές έχει κανείς στη διάθεση του είναι θέμα ζωτικής σημασίας και θα το αναπτύξουμε στο μέλλον.