updates
by date

Μερικές σκέψεις του Drucker με μεγάλο ενδιαφέρον για την ελληνική επιχειρηματική πραγματικότητα περιλαμβάνονται στο άρθρο του "How To Save The Family Business" στην Wall Street Journal της 19/8/1994. Στην αμερικανική οικονομία σε ό,τι αφορά το μάνατζμεντ τα πάντα περιστρέφονται γύρω από τις μεγάλες επιχειρήσεις που βέβαια  έχουν επαγγελματίες μάνατζερ αλλά και άφθονους πόρους. Η πλειονότητα των επιχειρήσεων όμως είναι οικογενειακές και μερικές από αυτές είναι πολύ μεγάλες. Ο Drucker είχε διατυπώσει τους ακόλουθους κανόνες για οικογενειακές επιχειρήσεις (κοινή λογική μάλλον, που ως συνήθως δεν είναι καθόλου κοινή).

- Τα μέλη της οικογένειας που δουλεύουν στην επιχείρηση πρέπει να έχουν τουλάχιστον τα ίδια προσόντα και να δουλεύουν το ίδιο σκληρά όπως και οι υπόλοιποι εργαζόμενοι που δεν είναι μέλη της οικογένειας. Αν η ηγεσία μιας οικογενειακής επιχείρησης, συνήθως μέλη της οικογένειας, προσλάβει και δώσει τίτλους σε οικογενειακές μετριότητες και κηφήνες απλώς διαβρώνει την αξιοπιστία της. Τα ικανά στελέχη θα φύγουν και όσα μείνουν θα γίνουν οσφυοκάμπτες, κάτι που τελικά βλάπτει την επιχείρηση. Η συμβουλή του Drucker είναι απλή: κόψτε κάποιο μισθό στον ανιψιό ή στον μπατζανάκη και πείτε τους να μένουν στο σπίτι τους. Είναι πολύ καλύτερο για την επιχείρηση.

- Οι οικογενειακές επιχειρήσεις - εκτός από τις πολύ μικρές - χρειάζονται επαγγελματικά στελέχη που δεν είναι μέλη της οικογένειας. Η σύγχρονη επιχειρηματική δραστηριότητα απαιτεί επαγγελματικά στελέχη με γνώσεις και εξειδίκευση σε πολλούς τομείς - παραγωγή, μάρκετινγκ, χρηματοοικονομικά, ανθρώπινοι πόροι κλπ. Οι επαγγελματίες αυτοί από τη στιγμή της πρόσληψης τους πρέπει να γίνονται πλήρη μέλη της επιχείρησης συνήθως με κάποια συμμετοχή στα κέρδη και στην ιδιοκτησία της επιχείρησης, αλλιώς δεν πρόκειται να μείνουν για πολύ. Το γεγονός ότι η ανέλιξη τους έχει όρια, αφού τα ηνία της επιχείρησης είναι σε οικογενειακά χέρια, πρέπει να αντισταθμίζεται με κάποια συγκεκριμένα οφέλη.

- Άσχετα με το πόσα μέλη της οικογένειας έχουν κάποια ηγετική θέση, και άσχετα με το πόσο αποτελεσματικά είναι, μία από τις ηγετικές θέσεις - επικεφαλής μάρκετινγκ, χρηματοοικονομικού, προσωπικού ή λειτουργίας - πρέπει πάντα να δίνεται σε ένα μη μέλος της οικογένειας. Ο λόγος είναι απλός: το στέλεχος αυτό μπορεί να είναι αντικειμενικό και μπορεί να μένει ανεπηρέαστο από τα μέλη της οικογένειας και τις γνώμες τους. Είναι σημαντικό το στέλεχος αυτό να μην ανακατεύεται σε οικογενειακά θέματα, επιχειρηματικά ή όχι.

- Το θέμα της διαδοχής στις οικογενειακές επιχειρήσεις πρέπει να ανατίθεται σε κάποιον εκτός οικογενείας και εκτός επιχείρησης. Το θέμα της διαδοχής μπορεί να αποβεί μοιραίο για μια οικογενειακή επιχείρηση και να οδηγήσει στη διάλυση της, όσο αποτελεσματικό και αν είναι το μάνατζμεντ μέχρι το σημείο αυτό, γιατί μπορεί να φέρει σε σύγκρουση τις ανάγκες της επιχείρησης με τις επιθυμίες της οικογένειας. Ο Drucker δίνει διάφορα παραδείγματα: δύο αδελφούς που μετά από πολλά χρόνια αποφασίζουν να αποσυρθούν και ο καθένας προσπαθεί να προωθήσει το γιο του στη ηγεσία, μια χήρα επιχειρηματία που προσπαθεί να προωθήσει το μέτριο γαμπρό της για να υποστηρίξει την κόρη της κλπ. Όλοι μας ξέρουμε κάποια οικογενειακή επιχείρηση με τέτοια προβλήματα. Ο Drucker συνιστά το χειρισμό του θέματος της διαδοχής από κάποιον τρίτο, έξω τόσο από την επιχείρηση όσο και την οικογένεια, που διαθέτει τα κατάλληλα προσόντα, αξιοπιστία και πειθώ. Συνιστά επίσης την ανεύρεση του προσώπου αυτού πολύ πριν η διαδοχή γίνει θέμα, γιατί αν αφεθεί για όταν η διαδοχή είναι επείγουσα όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη μπορεί να έχουν ήδη πάρει αμετάκλητα τις αποφάσεις τους ως προς το διάδοχο.

Να προσθέσουμε ότι γενικά η δεύτερη και τρίτη γενιά μιας οικογενειακής επιχείρησης διατηρεί την ιδιοκτησία της γιατί η επιχείρηση δεν είναι συνήθως τόσο καθιερωμένη ώστε να είναι εύκολη η πώληση της. Κατά κανόνα η τέταρτη γενιά μιας οικογένειας με μια επιτυχημένη επιχείρηση είναι οικονομικά σε καλή κατάσταση ώστε να μην θεωρεί πλέον απαραίτητη την άμεση συμμετοχή της στην επιχείρηση. Στο σημείο αυτό τα οικογενειακά μέλη με κάποιο μερίδιο μπορεί να είναι πολλά και να είναι κάπως απομακρυσμένα από τις υποθέσεις της επιχείρησης, θεωρώντας την ως επένδυση παρά ιδιοκτησία. Πάντως οι οικογενειακές επιχειρήσεις που επιβιώνουν την απώλεια του ιδρυτή είναι λίγες και αυτές που διαρκούν μερικές γενιές ακόμα λιγότερες. Ας σημειωθεί ότι πολύ σπάνια οικεγενειακά μέλη διοικούν μεγάλες εισηγμένες επιχειρήσεις. Δύο γνωστές εξαιρέσεις ήταν μέχρι πρόσφατα η Fiat και η Ford που διοικείται σήμερα από ένα δισέγγονο του ιδρυτή μετά τη διοίκηση της επί σειρά δεκαετιών όμως από στελέχη που δεν ήταν μέλη της οικογένειας.