updates
by date

Οι διάφοροι όμιλοι και συγκροτήματα (συνήθως εντελώς ασυναφών) επιχειρήσεων έχουν γίνει της μόδας εδώ και καιρό στην Ελλάδα. Οι όμιλοι αυτοί σχηματίζονται και επεκτείνονται με την (συχνά χωρίς νόημα) εξαγορά άλλων επιχειρήσεων. Η ιστορία αυτή συνεχίστηκε στην Ελλάδα το 2005 με τις επεκτάσεις πολλών ομίλων. Πολλοί παρατηρηρητές μάλιστα απέδωσαν την άνοδο του ΧΑΑ στις ενέργειες αυτές που χαιρετίστηκαν από το χρηματιστήριο με αισιοδοξία. Ας δούμε με την ευκαιρία αυτή ποιές είναι οι σχετικές τάσεις όσον αφορά ομίλους και συγκροτήματα. Έχουμε δει σε άλλη ενημέρωση τη στρατηγική σημασία της διαφοροποίησης στη δραστηριοποίηση.

Το φθινόπωρο του 2005 ο μεγάλος αμερικανικός όμιλος Cendant ανακοίνωσε τη διάσπαση του σε τέσσερις διαφορετικές εισηγμένες επιχειρήσεις: ενός online ταξιδιωτικού γραφείου, μιας επιχείρησης ενοικίασης αυτοκινήτων, μιας ξενοδοχειακής και μιας κτηματομεσιτικής επιχείρησης. Άλλοι τεράστιοι αμερικανικοί όμιλοι που σκέπτονται τη διάσπαση τους είναι η Time-Warner και η Tyco International. Η τάση αυτή της διάσπασης μεγάλων ομίλων άρχισε εδώ και μερικά χρόνια στις ΗΠΑ και βασικός στόχος της είναι να "απελευθερώσει αξία" (unlock value). Με άλλα λόγια σκοπός της είναι να εκμεταλλευτεί το ότι οι ανεξάρτητες επιχειρήσεις έχουν μεγαλύτερη αξία από το σύνολο τους ως ομίλων. Ένα βασικό θέμα με την απόδοση των ομίλων είναι εάν είναι καλύτερη από την απόδοση των ίδιων επιχειρήσεων αν εδραστηριοποιούντο ξεχωριστά.

Πολλές μελέτες έχουν δείξει ότι μακροπρόθεσμα διάφορα γκρουπ ασυναφών επιχειρήσεων έχουν αξία μικρότερη από το σύνολο των επιχειρήσεων που τα αποτελούν και απόδοση μικρότερη από αυτήν ανεξάρτητων επιχειρήσεων με εστιασμένη δραστηριότητα. Ο βασικός λόγος είναι ότι οι μάνατζερ ενός ομίλου πρέπει όχι μόνο να είναι καλοί στο μάνατζμεντ των επιχειρήσεων αυτών, αλλά πρέπει να είναι και καλοί επενδυτές έτσι ώστε να μπορούν να επιλέγουν τις κατάλληλες επιχειρήσεις για να συμπεριλάβουν στο χαρτοφυλάκιο τους. Η συνολική ικανότητα της αγοράς όμως στην αξιολόγηση επενδύσεων είναι πάντα καλύτερη από αυτή οποιουδήποτε μάνατζερ. Με άλλα λόγια η χρηματιστηριακή αγορά είναι πολύ πιο αποτελεσματική στη κατανομή κεφαλαίων σε επιχειρήσεις.

Ένα χρηματοοικονομικό μέγεθος πολύ χρήσιμο στην αξιολόγηση επιχειρήσεων είναι ο γνωστός λόγος Q του Tobin, Νομπελίστα οικονομολόγου. Ο λόγος αυτός είναι η χρηματιστηριακή αξία της επιχείρησης διαιρεμένη με την αξία αντικατάστασης των περιουσιακών της στοιχείων. Επιχειρήσεις με υψηλό Q θεωρούνται ότι έχουν πολύ καλές προοπτικές ανάπτυξης (και μεγαλύτερη αξία) από εκείνες με χαμηλό Q. Οι όμιλοι γενικά έχουν χαμηλότερο Q από επιχειρήσεις με εστιασμένη δραστηριότητα, κάτι γνωστό και ως έκπτωση διαφοροποίησης στη δραστηριοποίηση (diversification discount). Τη δεκαετία του 80 οι μετοχές μεγάλων ομίλων εθεωρούντο ότι έπασχαν από κάποια "έκπτωση ομίλων" (conglomerate discount) που έφτασε μέχρι και 40% σύμφωνα με την Wall Street Journal. Βλέπουμε τους λόγους στην ενημέρωση αυτή.

Μια άλλη μελέτη συμπέρανε ότι βασικός λόγο της χαμηλότερης απόδοσης των ομίλων είναι η μη αποδοτική χρήση των κεφαλαίων τους. Πολύ συχνά οι μάνατζερ ενός ομίλου προσπαθούν να επενδύσουν σε όλες τις επιχειρήσεις του ομίλου, άσχετα με το αν έχουν καλές προοπτικές ή όχι. Το αποτέλεσμα είναι οι επιχειρήσεις με προοπτικές να μην έχουν αρκετά κεφάλαια και οι επιχειρήσεις χωρίς προοπτικές να έχουν περισσότερα απ' ότι χρειάζονται. Αν οι επιχειρήσεις αυτές εδραστηριοποιούντο ανεξάρτητα, τότε η χρηματιστηριακή αγορά θα τις αξιολογούσε πολύ πιο αποδοτικά και αυτές με τις καλύτερες προοπτικές θα είχαν τα απαιτούμενα κεφάλαια.