updates
by date

Η δομή κόστους μιας επιχείρησης και το πως συγκρίνεται με αυτή των ανταγωνιστών της είναι βασικός δείκτης στρατηγικών πλεονεκτημάτων ή μειονεκτημάτων. Υπάρχουν πολλοί λόγοι που οι ανταγωνιστές σε ένα κλάδο καταλήγουν να έχουν διαφορετικές δομές κόστους όπως πχ διαφορές στις τιμές που πληρώνουν για πρώτες ύλες, στην τεχνολογία τους, στις παραγωγικές μεθόδους και μονάδες, στην οργάνωση τους, στη διανομή, κλπ. Γενικά το κόστος των ανταγωνιστών δεν χρειάζεται να είναι το ίδιο σε ένα κλάδο. Αλλά όσο υψηλότερο είναι το κόστος μιας επιχείρησης σε σχέση με τους ανταγωνιστές της τόσο δυσμενέστερη μπορεί να είναι η στρατηγική της θέση. Έτσι είναι πάντα χρήσιμο να ξέρει μια επιχείρηση το κόστος της σε σχέση με αυτό των ανταγωνιστών της για να μπορεί να εξαλείφει μειονεκτήματα αλλά και να δημιουργεί πλεονεκτήματα κόστους. Οι συγκρίσεις κόστους είναι ιδιαίτερα σημαντικές σε κλάδους με ανώνυμα προϊόντα (commodities) αλλά δεν παύουν να είναι σημαντικές ακόμα και σε κλάδους με έντονα διαφοροποιημένα προϊόντα όπου οι τιμές είναι δευτερεύουσας σημασίας στον ανταγωνισμό. Γενικά το κόστος μιας επιχείρησης πρέπει να είναι συγκρίσιμο με αυτό των ανταγωνιστών της για να μη βρίσκεται σε στρατηγικά μειονεκτική θέση.

Η στρατηγική ανάλυση του κόστους αποσκοπεί στον προσδιορισμό του κόστους της επιχείρησης και στη σύγκριση του με τους ανταγωνιστές του κλάδου. Ένα βασικό εργαλείο στην περίπτωση αυτή είναι η κοστολόγηση με βάση την αλυσίδα δραστηριοτήτων (activity-cost chain). Η τεχνική αυτή (βλ. "Competitive Advantage", Michael Porter, Free Press, 1985) αποσκοπεί στην κοστολόγηση όλων των δραστηριοτήτων, άσχετα με το αν γίνονται εντός ή εκτός των ορίων της επιχείρησης, από την προμήθεια των πρώτων υλών, στη μεταποίηση, και στη χονδρική και λιανική διάθεση. Η ανάλυση αυτή επιτρέπει στην επιχείρηση να δει με λεπτομέρειες πως όλες οι δραστηριότητες της, παραγωγικές και διοικητικές, επιδρούν στη διαμόρφωση του τελικού κόστους. Η ανάλυση αυτή απαιτεί τη συλλογή και ανάλυση τεραστίων ποσοτήτων πληροφοριών, τόσο μέσα όσο και έξω από την επιχείρηση, συμπεριλαμβανομένων προμηθευτών, πελατών και ανταγωνιστών.

Η στρατηγική ανάλυση κόστους επιτρέπει στην επιχείρηση να εντοπίσει ποιες ακριβώς δραστηριότητες δημιουργούν μειονεκτήματα κόστους. Εάν οι δραστηριότητες αυτές βρίσκονται εκτός επιχείρησης προς τα πίσω, αφορούν δηλ. προμηθευτές και πρώτες ύλες, επιβάλλουν στην επιχείρηση να στρέψει την προσοχή της προς τα εκεί. Μπορεί να διαπραγματευτεί χαμηλότερες τιμές πρώτων υλών, να βοηθήσει τους προμηθευτές να χαμηλώσουν το δικό τους κόστος, να βρει υποκατάστατες πρώτες ύλες κλπ. Αντίστοιχα, οι προβληματικές δραστηριότητες μπορεί να βρίσκονται εκτός επιχείρησης προς τα εμπρός, αφορούν δηλ. διανομείς και λιανοπωλητές. Στην περίπτωση αυτή η επιχείρηση μπορεί να απαιτήσει από τους διανομείς να μειώσουν το κόστος ή το κέρδος τους και μπορεί να αλλάξει τη στρατηγική διανομής της με καθετοποίηση.