updates
by date

o ενάρετος κύκλος στη στρατηγική των ιαπωνικών επιχειρήσεων

Η ανάπτυξη των ιαπωνικών επιχειρήσεων στην Ιαπωνία μέσα από τα ερείπια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου και η κατοπινή επιτυχημένη παγκόσμια παρουσία τους, που άρχισε τη δεκαετία του '60 και κορυφώθηκε στις ΗΠΑ τη δεκαετία του '80, είχε ως βασικό χαρακτηριστικό στοιχείο της ένα ενάρετο κύκλο, κάτι που ενδιαφέρει άμεσα την ελληνική επιχείρηση.

Πριν μπούμε για λίγο στην περιγραφή του κύκλου αυτού, ας θυμηθούμε ότι ένα από τα συνεχή διλήμματα που αντιμετωπίζει μια επιχείρηση είναι τα σχετικά μεγαλύτερα κέρδη και χαμηλότερα μερίδια αγοράς με υψηλότερες τιμές ή τα σχετικά χαμηλότερα κέρδη και μεγαλύτερα μερίδια αγοράς με χαμηλότερες τιμές. Οι ιαπωνικές επιχειρήσεις έχουν προτιμήσει με θρησκευτική αφοσίωση τη δεύτερη οδό. Πολλές φορές μάλιστα και ιδιαίτερα αν κυριαρχούν σε μια αγορά, έχουν κατηγορηθεί για αθέμιτο ανταγωνισμό, ντάμπινγκ, τιμές πώλησης κάτω του κόστους, τακτικές καμικάζι κλπ. Πολλοί δυτικοί μάνατζερ δεν καταλαβαίνουν τις εμμονές τους για τη μακροπρόθεσμη ανάπτυξη, για την περιφρόνηση του βραχυπρόθεσμου κέρδους και για την προσήλωση τους σε μεγάλα μερίδια αγοράς, τόσο στην Ιαπωνία αλλά και διεθνώς.

Ο ενάρετος κύκλος των ιαπωνικών επιχειρήσεων (βλ. J. C. Abegglen, G. Stalk, Jr. "Kaisha: The Japanese Corporation", Basic Books, 1985) προϋποθέτει ότι μια επιχείρηση αναπτύσσεται με ρυθμούς μεγαλύτερους των ανταγωνιστών της. Αυτό σημαίνει ότι μια επιχείρηση πρέπει να αυξήσει το μερίδιο αγοράς της έτσι ώστε ο όγκος των εργασιών της να αυξηθεί με ρυθμούς μεγαλύτερους των ανταγωνιστών. Ο μεγαλύτερος ρυθμός αυτός επιτυγχάνεται με αυξημένες επενδύσεις, και συνήθως, με κόψιμο των τιμών, με αύξηση της δυναμικότητας, με ανάπτυξη νέων προϊόντων, με διαφήμιση. Όταν έχει δημιουργηθεί ο μεγαλύτερος αυτός ρυθμός, αρχίζει ο ενάρετος κύκλος: ο αυξημένος σε σχέση με τους ανταγωνιστές όγκος έχει ως αποτέλεσμα χαμηλότερο κόστος. Το χαμηλότερο κόστος σημαίνει καλύτερη κερδοφορία και χρηματοοικονομική ευρωστία. δηλ. αφθονία μετρητών από εσωτερικές και εξωτερικές πηγές για τη χρηματοδότηση της ανάπτυξης. Τα μετρητά αυτά επανεπενδύονται με τέτοιο τρόπο ώστε να οδηγούν σε παραπέρα αύξηση του μεριδίου αγοράς και επανάληψη του κύκλου. Αν κανείς δεν μπει στον κύκλο αυτό αρχίζει να χάνει έδαφος ανταγωνιστικά.

Ο κύκλος αυτός βέβαια δεν είναι αποκλειστικά ιαπωνικός, πολλές επιχειρήσεις σε οικονομίες ελεύθερου ανταγωνισμό κάνουν το ίδιο. Το ενδιαφέρον με τις ιαπωνικές επιχειρήσεις είναι ότι το χρησιμοποίσαν ευρύτατα στις διεθνείς τους δραστηριότητες. Μια παρατήρηση που μπορεί να κάνει κανείς εύκολα είναι ότι ο κύκλος αυτός θα ήταν πολύ δύσκολο να αρχίσει σε ένα ώριμο κλάδο ή σε συνθήκες αγορών με μικρούς ρυθμούς ανάπτυξης. Ο κύκλος αυτός όντως απαιτεί αγορές ή κλάδους με μεγάλους ρυθμούς ανάπτυξης. Το ενδιαφέρον με τις ιαπωνικές επιχειρήσεις είναι ότι όπου εμφανίστηκαν διεθνώς μετά τον πόλεμο δημιούργησαν τις δικές τους νέες αγορές είτε εκμεταλλευόμενες κάποια ευνοϊκή συγκυρία (πχ την πετρελαϊκή κρίση πριν 30 περίπου χρόνια για να φέρουν τα μικρού κυβισμού αυτοκίνητα στις ΗΠΑ) είτε καινοτομώντας και επαναπροσδιορίζοντας εκ βάθρων τις αγορές στις οποίες έμπαιναν (κάτι που εξετάζουμε αλλού).

Μερικά ακόμα σχόλια σχετικά με τις εμμονές σε μεγάλα μερίδια αγοράς και τα δύο από οφέλη τους. Το ένα είναι βέβαια το πιο γνωστό προϊόν, η καλή φήμη στην αγορά που μπορεί να γίνει το θεμέλιο πάνω στο οποίο μπορεί κανείς να κτίσει ένα χρησιμοποιήσει κατάλληλα στο μέλλον. Το άλλο, και ίσως πιο σημαντικό, που αναφέρθηκε και πιο πριν, είναι το ότι το μεγαλύτερο μερίδιο, η μεγαλύτερη ανάπτυξη κινητοποιεί μια επιχείρηση, την κάνει πιο επάγρυπνη, πιο αποδοτική στο να παράγει κάτι πιο φθηνά και καλά. Ένα από τα βασικά ανταγωνιστικά όπλα μιας επιχείρησης είναι πόσο γρήγορα κατεβάζει το κόστος της με την αύξηση του όγκου παραγωγής. Κάτι που οδηγεί σε μεγάλη ανταγωνιστικότητα, ιδιαίτερα μάλιστα αν συνδυάζεται με προσοχή στην ποιότητα.