01.2009

bluewave : finance

latest updates

strategy
marketing
operations
finance
commentary
book reviews
archipelago
home

alexander
consulting

 

 

λειτουργική μόχλευση: επικίνδυνη σε περιόδους ύφεσης

Βλέπουμε αλλού την έννοια του χρηματοοικονομικού πλεονεκτήματος (ή μόχλευσης – financial leverage) και την σημασία του στο χρηματοοικονομικό μάνατζμεντ. Εδώ βλέπουμε κάποια αντίστοιχη έννοια, το λειτουργικό πλεονέκτημα (ή μόχλευση - operating leverage) επειδή έχει έρθει στην επικαιρότητα σε ορισμένους κλάδους.

Η λειτουργική μόχλευση βασίζεται στην σχέση πάγιου και μεταβλητού κόστους μιας επιχείρησης. Το πάγιο κόστος περιλαμβάνει οτιδήποτε πρέπει να δαπανηθεί για την παραγωγή, ανεξάρτητα αν πρόκειται να πουληθούν 1 ή 1.000.000 αντικείμενα, και το μεταβλητό κόστος περιλαμβάνει οτιδήποτε πρέπει να δαπανηθεί μόνο αν γίνει κάποια συγκεκριμένoυ ύψους παραγωγή. Επιχειρήσεις με μεγάλο πάγιο κόστος σε σχέση με το μεταβλητό έχουν μεγάλη μόχλευση. Ένα κλασικό παράδειγμα είναι η αυτοκινητοβιομηχανία που είναι πολύ στην επικαιρότητα τους τελευταίους μήνες. Οι επιχειρήσεις του κλάδου έχουν μεγάλο πάγιο κόστος που απαιτείται για την ανάπτυξη νέων μοντέλων και το στήσιμο της παραγωγής κάθε μοντέλου. Πρέπει να πουλήσουν ένα ορισμένο αριθμό αυτοκινήτων για να αποσβέσουν το κόστος αυτό και να περάσουν σε κερδοφορία. Από τη στιγμή που θα περάσουν στην κερδοφορία όμως, κάθε πρόσθετο αυτοκίνητο που πουλάνε είναι σχεδόν καθαρό κέρδος και όσο πιο πολύ μπορούν να παρατείνουν τον κύκλο ζωής του μοντέλου τόσο πιο επικερδείς γίνονται. Με άλλα λόγια, για επιχειρήσεις με μεγάλο λειτουργικό πλεονέκτημα κάποια αύξηση των πωλήσεων οδηγεί σε κάποια δυσανάλογα μεγαλύτερη αύξηση των κερδών.

Ένα άλλο παράδειγμα είναι η αεροπορική βιομηχανία, που επίσης έχει τεράστιο πάγιο κόστος κυρίως για την ανάπτυξη καινούργιων αεροπλάνων. Ο «πόλεμος» μεταξύ Boeing και Airbus είναι διαρκής και οι προσπάθειες για την πώληση νέων μοντέλων αρχίζει σχεδόν με τη φάση του σχεδιασμού ενός μοντέλου για να κλειστούν συμφωνίες για παραγγελίες από αεροπορικές εταιρίες, ώστε να καλυφθεί γρήγορα το πάγιο κόστος. Με την κάλυψη του κόστους όμως, η κερδοφορία μπορεί να είναι μεγάλη. Η Boeing έχει επωφεληθεί τεράστια από το πολύ δημοφιλές 737, που λανσαρίστηκε το 1968 και δεν έχει σταματήσει να πωλείται συνεχώς από τότε. Είναι το πλέον δημοφιλές μοντέλο στην ιστορία του κλάδου με πωλήσεις κάπου 6.000 αεροσκαφών μέχρι σήμερα, που σημαίνει ότι το κόστος ανάπτυξης του έχει αποσβεστεί από πολύ καιρό και το κέρδος από κάθε πρόσθετη πώληση είναι μεγάλο. Ένα άλλο παράδειγμα είναι οι εταιρίες ανάπτυξης λογισμικού. Η Microsoft πχ έχει καλύψει το κόστος ανάπτυξης του λειτουργικού συστήματος Windows εδώ και πολλά χρόνια και έτσι κάθε πρόσθετο πακέτο που πουλάει είναι σχεδόν καθαρό κέρδος (μείον το κόστος των διαφόρων ανανεώσεων). Δεδομένων των μεριδίων αγοράς της δεν είναι τυχαία τα τεράστια κέρδη της.

Τα μεγάλα κέρδη των επιχειρήσεων με μεγάλο λειτουργικό πλεονέκτημα έχουν όμως και την άλλη, όχι τόσο πλεονεκτική, πλευρά τους. Αν για οποιοδήποτε λόγο οι πωλήσεις για την κάλυψη του παγίου κόστους δεν πραγματοποιηθούν, η επιχείρηση βρίσκεται σε μεγάλο κίνδυνο γιατί δεν έχει καμία ευελιξία για να προσαρμοστεί. Μπορεί να περάσει απότομα από κερδοφορία σε ζημία, γιατί κατά τον αντίστοιχο όπως πριν τρόπο, ο ρυθμός μείωσης των κερδών είναι μεγαλύτερος από το ρυθμό μείωσης των πωλήσεων. Η General Motors στην αμερικανική βιομηχανία βρίσκεται σε δεινή κατάσταση τα τελευταία χρόνια κυρίως γιατί κανείς δεν θέλει να αγοράσει τα αυτοκίνητα της. Η πρόσφατη επιδείνωση της παγκόσμιας οικονομίας έφερε πολύ γρήγορα την Toyota σε ζημία, και μάλιστα για πρώτη φορά από το 1938, παρά τη μικρή σχετικά πτώση των πωλήσεων της.  Η περικοπή της παραγωγής είναι η πρώτη αντίδραση στην περίπτωση αυτή.

Στον αντίποδα των επιχειρήσεων αυτών βρίσκονται επιχειρήσεις με μικρό πάγιο κόστος σε σχέση με το μεταβλητό. Κλασικό παράδειγμα τέτοιων επιχειρήσεων είναι τα διάφορα καταστήματα λιανικής για τα οποία το μεταβλητό κόστος, δηλ. το κόστος των αποθεμάτων τους, είναι σημαντικά μεγαλύτερο. Όσο οι πωλήσεις είναι σε καλά επίπεδα η επιχείρηση μπορεί να ανανεώνει το εμπόρευμα της. Εάν οι πωλήσεις μειωθούν για οποιοδήποτε λόγο τότε μπορεί να προσαρμοστεί εύκολα κόβοντας τις παραγγελίες της.

Το λειτουργικό πλεονέκτημα είναι συνάρτηση του κλάδου της επιχείρησης του και υπαγορεύεται από συνθήκες έξω από τον έλεγχο της, και επηρεάζει τις επενδυτικές αποφάσεις της (επιχειρήσεις με μεγάλο λειτουργικό πλεονέκτημα θεωρούνται ότι έχουν μεγαλύτερο ρίσκο). Είναι δυνατόν όμως με την κατάλληλη επιλογή τεχνολογίας και την μεγάλη προσοχή στην καινοτομία προϊόντων αλλά και στην καινοτομία παραγωγής να παράγει κανείς δημοφιλή προϊόντα με σχετικά χαμηλό κόστος που να μειώνει τον κίνδυνο αυτό.

[finance 01.2009]

 

.

Nothing endures but change     Heraclitus

© alexander consulting     management at its best