Πριν μερικούς μήνες η Unilever, ο αγγλοολλανδικός παγκόσμιος γίγαντας καταναλωτικών προϊόντων ανακοίνωσε το διαχωρισμό της σε δύο βασικά τμήματα, ένα για τα τρόφιμα και ένα για τα υπόλοιπα καταναλωτικά της προϊόντα. Η επιχείρηση παράγει και διαθέτει πολλές γνωστές μάρκες καταναλωτικών προϊόντων από σούπες και παγωτά μέχρι αρώματα και απορρυπαντικά, σχεδόν σε όλο τον κόσμο. Τα περασμένα ένα-δύο χρόνια είχε μείνει σχετικά πίσω από άλλους ανταγωνιστές και οι ρυθμοί ανάπτυξης της, τα κέρδη της και η τιμή της μετοχής της είχαν υποφέρει. Στις αρχές του 2000 είχε ανακοινώσει τη μείωση του προσωπικού της κατά 25.000 άτομα παγκοσμίως, το κλείσιμο 100 εργοστασίων και σημαντική μείωση στις μάρκες προϊόντων από 1.600 σε 400 που παρουσίαζαν εξαιρετικά υψηλές πωλήσεις.

Οι κινήσεις αυτές είναι κλασικές αντιδράσεις επιχειρήσεων σε ώριμους κλάδους για την αντιμετώπιση ανταγωνιστικών πιέσεων. Μία από τις βασικές αυτές κινήσεις είναι η μείωση της ποικιλίας προϊόντων που μπορεί να είναι πολυέξοδη όταν ο ανταγωνισμός είναι αυξημένος και τα περιθώρια κέρδους συμπιεσμένα. Στην περίπτωση αυτή η επιχείρηση προσπαθεί να συγκεντρωθεί στα προϊόντα που έχει κάποια ανταγωνστικά πλεονεκτήματα και που τα περιθώρια τους είναι υψηλά. Η μείωση του κόστους και των διοικητικών εξόδων είναι ένα άλλο συνηθισμένο βήμα και γίνεται συνήθως με το κλείσιμο εργοστασίων και την απόλυση προσωπικού.

Η Unilever όμως είχε και ένα άλλο πρόβλημα. Η επέκταση της και οι πρόσφατες εξαγορές διαφόρων επιχειρήσεων είχαν δημιουργήσει ένα τεράστιο οργανισμό με δύο κεντρικά γραφεία (στο Λονδίνο και στο Ρότερνταμ) και δύο προέδρους. Όπως θα δούμε πιο λεπτομερώς στο μέλλον, η οργάνωση μιας επιχείρησης είναι στενά συνυφασμένη με τη στρατηγική της και γενικά μπορεί να είναι λειτουργική, δηλ. να έχει ξεχωριστά τμήματα μάρκετινγκ, παραγωγής, έρευνας & εξέλιξης κλπ ή γεωγραφική, δηλ. να έχει ξεχωριστές επιχειρήσεις για την εξυπηρέτηση κάθε γεωγραφικής περιοχής. Οι δύο βασικοί αυτοί τύποι έχουν τα πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα τους ο καθένας. Ο πρώτος επιτρέπει κάποιο καλό έλεγχο των επιδιώξεων της επιχείρησης και των αποτελεσμάτων της αλλά πολλές φορές παρουσιάζει δυσκολίες στο συντονισμό του, ιδιαίτερα για επιχειρήσεις με διεθνή παρουσία. Ο δεύτερος επιτρέπει την προσαρμογή της στρατηγικής της επιχείρησης στις τοπικές απαιτήσεις της αγοράς αλλά ταυτόχρονα δεν επιτρέπει κάποια ομοιομορφία και ομαλή συνεργασία κέντρου και περιφέρειας.

Στην περίπτωση των λειτουργικών οργανισμών, το τμήμα μάρκετινγκ, μπορεί να είναι οργανωμένο γεωγραφικά ή κατά προϊόντα. Και οι δύο αυτοί τρόποι έχουν επίσης πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα. Συνήθως η γεωγραφική οργάνωση προτιμάται από επιχειρήσεις που δεν έχουν μεγάλη ποικιλία προϊόντων και η γεωγραφική εστίαση τους επιτρέπει να καταστρώνουν καλύτερες στρατηγικές μάρκετινγκ στις αγορές-στόχους. Η οργάνωση κατά προϊόντα προτιμάται συνήθως από επιχειρήσεις με μεγάλη ποικιλία προϊόντων σε πολλές αγορές. Το βασικό πλεονέκτημα του οργανισμού αυτού είναι ότι ο υπεύθυνος ενός προϊόντος ή κατηγορίας προϊόντων μπορεί να συγκεντρωθεί καλύτερα στο προϊόν και τις αγορές του και να αντιδράσει καλύτερα στις συνθήκες της αγοράς, αλλά ένα από τα βασικά μειονεκτήματα είναι ότι όταν η επιχείρηση βρίσκεται σε πολλές αγορές είναι δύσκολο να έχει κάποια ξεκαθαρισμένη κεντρική στρατηγική.